Stałość w postępowaniu z dzieckiem
W każdej rodzinie, niezależnie od liczby dzieci, każde z nich powinno być w równym stopniu akceptowane i kochane. Sprawa ta powinna być niezależna od takich czynników jak uzdolnienia, ograniczenia, płeć, wiek czy inne czynniki. Jeśli wyrózzniane jest jedno z dzieci, wówczas może powstawać u niego chęć dominacji nad pozostałym rodzeństwem, które najczęściej manifestuje się poprzez postawy egoistyczne, lekceważące. Z kolei u rodzeństwa, które jest traktowane gorzej powstają uczucia krzywdy, mniejszej wartości, które manifestować mogą się frustracją i niewłaściwym zachowaniem, będącym przejawem buntu i niegodzenia się z istniejącą sytuacją. Bardzo ważne jest także umiejętne stosowanie zespołu kar i nagród wobec dziecka. Przede wszystkim powinna istnieć odpowiednia proporcja miedzy karami a nagrodami, niewskazane jest, aby kary przeważały w procesie wychowawczym. Ponadto kary i nagrody powinny być adekwatne do faktycznego zachowania dziecka. Stsoaowanie ich w sposób niekonsekwentny, w zależności od humoru rodziców, czy innych czynników zewnętrznych, stanowi podstawę do obniżania więzi emocjonalnej miedzy dzieckiem a rodzicami. Jeśli dziecko jest niewłaściwie karane, to znaczy wysokość czy wyair kary jest niewspółmierny wobec wykroczenia czy przewinienia dziecka, wówczas u dziecka powstaje uczucie krzywdy i niesprawiedliwości, które dziecko stara się sobie w jakiś sposób rekompensować.
Prawidłowość wychowania
Miłość do dziecka oraz jego akceptacja powinny mieć charakter stały i konsekwentny. Miłość i akceptacja nie mogą być uzależnione od nastroju, humoru, problemów, niepowodzeń w pracy i innych czynników zewnętrznych. Niezależnie od tego, jakie trudności przezywają rodzice, powinni oni zapewnić dziecku stałe poczucie bezpieczeństwa i akceptacji, przejaiwjace się w byciu blisko niego, obdarzaniu go przyjaźnią, udzielaniem mu wsparcia i służeniu pomocną dłonią. W takim przypadku wszelkiego rodzaju nagany czy wyrzoan dezaprobata w przypadku złego czy niełasciwego zachowania dziecka przyniesie zdecydowania lepsze i trwalsze rezultaty, niż dotkliwa kara cielesna czy innego rodzaju technika wychowawcza. Jeśli dziecko jest silnie związane emocjonalnie z rodzicami i otrzymuje od nich pozytywne uczucia, to chwilowe obniżenie tych pozytwynyuch emocji jest dla dziecka największa karą; na przyszłość będzie zachowywało się lepiej, gdyż będzie wiedziało, ze niewłaściwe zachowania pozbawi go na pewien czas aprobaty ukochanych osób. Akceptacja dziecka to także egzekwowanie w mądry i przemyślany sposób nakazów, zakazów i wymagań wobec dziecka. Brak konsekwencji w tych kwestiach powoduje niestabilność w zachowaniu dziecka, które jest różnie traktowane przez rodziców, i stara się wymusić coraz więcej dla siebie. Tymczasem taka postawa powoduje brak rozeznania dziecka, gubi się ono w tym, co właściwe, a tym, co niewskazane.
Regulowanie stosunków z dziećmi
Wychowywanie dziecka to przede wszystkim zaspokajanie jego podstawowych potrzeb – miłości i bezpieczeństwa. Popełnione w okresie wychowania i dojrzewania dziecka błędy, polegające na braku zaspokojenia tych właśnie potrzeb skutkuje dużymi trudnościami w przyszłości. Osoba, która w dzieciństwie nie doświadczyła miłości i opieki ze strony najbliższych osób, lub, gdy dochodzi do odrzucenia i odtrącenia dziecka, wówczas dochodzi do zniekształcenia i wypaczenia jego psychiki, które ciężko jest w dalszej kolejności wyeliminować. W przypadku, gdy dziecko nie ma zaspokajanych podstawowych potrzeb, nie pomogą stosowane metody wychowawcze, czy inne techniki nacisku, lub zaspokajanie potrzeb materialnych, w postaci na przykład obdarowywania dziecka prezentami lub innymi dobrami materialnymi, organizowanie mu czasu wolnego bez udziału i zaangażowania rodziców. Niezaspokojona potrzeba emocjonalna wcześniej czy później zawsze się o siebie upomni, gdyż do prwaidłwoego rozwoju i poczucia bezpieczeństwa, musi nastąpić pewien rodzaj kompensacji tego, co był swego czasu w niedostatku. Stad tez późniejsze próby, podejmowane w życiu młodzieńczym i dorosłym, polegające na kompensowaniu niezaspokojonych potrzeb przez inne osoby lub na przykład używki, nałogi czy innego rodzaju zachowania patologiczne, lub zahaczające o patologiczne.
Konstelacja rodzinna
W rodzinie mogą apanowąć różne stosunki nie tylko miedzy samymi małżonkami, miedzy rodzicami a dziećmi, ale także różne układy można wyróżnić między poszczególnymi dziećmi a rodzicami. Przy czym łączące te jednostki różnego rodzaju więzi i uczucia sa mniej wyraźne i mniej trwałe w rodzinie o większej liczebności, niż w rodzinie, w której jest jedno lub dwoje dzieci. Zastosowanie ma tutaj zasada, ze w rodzinie wielodzietnej relacje zarówno o ujemnym, jak i dodatnim charakterze są mniej utrwalone, z racji tego, ze rodzice maja większa liczbę dzieci do obdarzenia uczuciami, zatem na pojedynczą jednostkę przypada mniej tych uczuć, sa one też mniej intensywne. Skutki konstelacji rodzinnych zależą także od czynników w postaci roli i pozycji poszczególnych jednostek w rodzinie. Zdarza się tak, ze dziecko jest akceptowane przez matkę, a odrzucane przez ojca, lub na odwrót. Wówczas siła tego odrzucenia, jaką odczuwa dziecko, zależna jest od roli i pozycji rodzica, który przyjmuje postawę odrzucającą. Jeśli w rodzinie dominuje odrzucająca matka, wówczas skutki odrzucenia będą zdecydowanie bardziej wyraźne. Podobnie ma się sytuacja w momencie, gdy postawę odrzucająca przyjmuje dominujący w rodzinie ojciec. Wówczas skutki tego odrzucenia będą ciężkie do zniwelowania, nawet, jeśli postawę akceptującą przyjmuje matka.
Obojętność i wycofanie uczuciowe
Niektórzy rodzice ma wobec swojego dziecka stosunek obojętny emocjonalnie. Polega to na tym, ze nie odrzucają go jawnie, nie karzą, zaspokajają nawet jego podstawowe potrzeby, czyli na przykład dbają o to,a by się prawidłowo odżywiało, kupują mu prezenty i tym podobne, ale nie są w stanie nawiązać z nim szczerej i autentycznej więzi emocjonalnej. Oznacza to, ze dziecko nie jest faktycznym przedmiotem zainteresowania rodziców, są oni w dużej mierze skupieni na sobie, dziecko pozostaje na marginesie ich życia. Taka relacja nie uczy dziecka wymiany uczuć z innymi, pojawia się, zatem u niego niezdolność do nawiązywania trwałych i intymnych kontaktów z ludźmi, mają oni również bardzo duża nieufność wobec innych. Często takie dziecko wykazuje postawy negatywne, agresywne, pragnie uznania i uwagi. Zdarza się tez tak, ze dziecko jest na początku akceptowane, ale na skutek rónzyhc okoliczności ta akceptacja zostaje cofnięta – rodzice wycofują się emocjonalnie z relacji z dzieckiem, Dzieje się tak na przykład na skutek urodzenia się kolejnego dziecka lub nncyh problemów życiowych, z którymi rodzice nie potrafią sobie poradzić. Wówczas zacyznją przejawiać wobec dziecka obojętność, a często nawet wrogość. Dziecko stara się pozyskać na nowo akceptacje i miłość rodziców, wobec czego podejmuje różnego rodzaju działania, mające na celu zwrócenie na siebie uwagi.
Niestałość uczuciowa rodziców
Czasem zdarza się tak, ze małżenstow i rodzinę tworzą osoby o chwiejnej strukturze emocjonalnej, same niedojrzałe uczuciowo, posiadające cały pakiet niezaspokojonych potrzeb. Najczęściej są to też osoby chwiejne emocjonalnie, które nie potrafią panować nad własnymi uczuciami. Tacy rodzice wykazują bardzo podobną postawę wobec własnych dzieci. Będąc samymi niestałymi pod względem psychicznym, nie potrafią zapewnić takiej stałości dzieciom. Wobec tego dochozdo do sytuacji, w której rodzic wychowuje dziecko i stosuje wobec niegopewnego rodzaju zakazy i nakazy w zależności od własnego nastroju, humoru, niepowodzeń czy radości. Powstaje wtedy bardzo niekorzystna dla dziecka sytuacja, w której brakuje mu stałości w zachowaniu, kiedy za jakieś drobne przewinienie może ono zostać bardzo silnie ukarane, tylko, dlatego, ze to wąłsnie w tym omoemcnie rodzic miał zły humor. I na odwrót – w sprzyjajacyhc warunkach nawet ciężkie przewinienie uchodzi bez większego echa. Dziecko wychowywane w takich warunkach uczy się krętactwa i lawirowanie i bardzo szybko zaczyna się orientować, kiedy i na ile może sobie pozwolić. Wobec takiej postawy rodziców dziecko żyje w ciągłym leku i poczuciu zagrożenia, jego potrzeba poczucia bezpieczeństwa pozostaje niezaspokojona, wobec czego dziecko może doświadczać stałego uczucie strachu, który w konsekwencji może doprowadzić do ostrej nerwicy.
Nadmierna akceptacja dziecka
Niektórzy rodzice wykazują się nadmierną akceptacja wobec dziecka. Njaczesciej proces ten zachodzi na podstawie własnych przeżyć czy doswidaczeń. Rodzice nadmiernie akceptujący to tacy, którzy sami maja niezaspokojone potrzeby emocjonalne, związane na przykład z potrzebą uznania, lub tacy, którzy w dzieciństwie bądź młodości, dosiwdaczyli wielu nieprzyjemnych odczuć, jak na przykład samotności. Tacy rodzice, próbując sobie samym zrekompensować pewne braki w zaspokajaniu potrzeb, pozwalają dziecku na wszystko, czego ono żąda. Dziecko w rodzinie traktowane jest w sposób uprzywilejowany, nie posiada praktycznie żadnych obowiązków, rodzice a każdym kroku ułatwiają mu życie, odbierając mu możliwość samodzielnego pokonywania pewnych trudności i zakrętów życiowych. Rodzice tacy nie są konsekwentni, praktycznie nie stawijaa dziecku żadnych ograniczeń czy wymagań, wobec tego czuje się ono często zupełnie bezkarne. Takie postawy bardzo często spotykane sa wobec jedynego dziecka w rodzinie lub dzieci o nieprzeciętnych talentach. Taka nadmierna akceptacja dziecka zniekształca jego psychikę, często dzieci takie są egoistyczne, przyzwyczajone do niesamodzielności życiowej, nie potrafią okazywać uczuć, często są to również dzieci zarozumiałe, zbyt pewne siebie. Często nie potrafią również panować nad swymi emocjami, są też mało odporne psychicznie, niezdecydowane.
Odrzucenie emocjonalne dziecka
Akceptacja dziecka przez rodziców jest podstawą do wytworzenia się w nim pozytywnych postaw względem siebie i względem świata. Przyjęcie dziecka oznacza zaspokajanie jego potrzeb, otoczeni go opieką, obdarowanie pozytywnymi emocjami. Takie dziecko rośnie w poczucie bezpieczeństwa, jest aktywne towarzysko, pewne siebie. Potrafi ono wszystkie poytwyne uczucia, jakie otrzymało od rodziców, przenieść na innych ludzi, których spotyka na swojej drodze. Z kolei odrzucenie emocjonalne dziecka polega na wyrażaniu braku akceptacji wobec niego. Przejawia się to tym, że dziecko jest poddawane nieustannej presji, traktowane jest surowo, nieadekwatnie do swojego wieku, potrzeb i możliwości. Dziecko, które jest traktowane w ten sposób przezywa bardzo silnie stany dużych frustracji, nie wierzy w siebie, często nawet siebie nie lubi i nie akceptuje. Odrzucenie dziecka przez rodziców rzutuje na jego kontakty z innymi ludźmi; nie potrafi ono być szczere, otwarte. Bardzo często w konatkatch z innymi doświadcza uczucia niepwnosci, niepokoju, strachu czy lęku. Najczęściej lęki te nie maja racjonalnych podstaw i nie działają mobilizująco na dziecko, ich poziom jest tak duży, ze wpływają destrukcyjnie na psychikę dziecka, nie pozwalają mu na podjęcie aktywności towarzyskiej, zmniejszają naturalny pęd poznawczy dziecka.
Stosunki między rodzicami a dziećmi
Rozwój społeczny dziecka zasadza się przede wszystkim na jakości oraz poprawności stosunków, jakie łączą dziecko z rodzicami. Prawidłowość tych kontaktów jest bagażem na przyszłość i często wyznacza kierunki radzenia sobie dziecka w późniejszym, już dorosłym życiu. Bez większego znaczenia są stosowane w wychowaniu metody i techniki, jeśli nie ma parwidłwoych stosunków międzypokoleniowych. Jeśli stosunki miedzy rodzicami a dziećmi sa zdrowe i prawidłowe, wówczas zastosowanie czasem prymitywnych czy niewłaściwych kar w sposób sporadyczny (na przykład klaps) , nie przyniesie negatywnych skutków. I odwrotnie, nawet, jeśli rodzice będą stosowali bradzio wyszukane i subtelne metody wychowawcze, nie osiągną większego skutku, jeśli będą mieli z dziećmi stosunki wrogie lub tylko obojętne. Zaspokajanie potrzeb psychicznucyh dziecka jest podstawą do wykształcenia się w nim wiary w siebie i innych ludzi, zaufania sobie, docenianie swojej wartości. Jeśli już w rodzinie dziecko doświadcza negatywnych uczuć i emocji, a jego potrzeby nie sa zaspokajane, wówczas dochodzi u niego do wytwarzania się negatywnego obrazu siebie, powstawania uczucia niepewności i braku wiary w siebie, podejrzliwości wobec innych i braku wiary w ich dobre zamiary. Stad też tak właściwe relacji są tak istotne, gdyż rzutują na całość życia dorosłego oraz umiejstnośći nawiązywania właściwych kontaktów spoęłcznych.
Istotne cechy pozytywnych stosunków miedzy rodzicami
Pozytywne kontakty miedzy amłzonakmi wynikają z kilku podstawowych kwestii. Bez nich ciężko jest mówić o porozumieniu i właściwej strukturze i dynamice stosunków miedzy dwoma osobami, stanowiącymi związek małżeński. Przede wszystkim udany związek, zapewniający właściwą dyanmike kontaktów międzyludzkich jest związkiem szczerym, w którym żadna ze stron nie boi się komunikować swoich uczuć, emocji i potrzeb. Nie istnieje, zatem cos takiego, jak tematy „tabu”, które przyczyniają się do narastania nieporozumień, wzajemnych podejrzeń oraz uprzedzeń czy negatywnej oceny partnera. Zatem wzjamene zaufanie partnerów, oraz poczucie oparcia w drugiej stronie, sa podstawą do nawiązania szczerej i serdecznej więzi między małżonkami. Wzajemne zrozumienie opiera się również na takich czynnikach, jak wzajemne poszanowanie, respektowanie potrzeb drugiej strony oraz tolerancja wobec przekonań i poglądów drugiej strony. Stawianie zbyt dużych wymagań, nierealnych oczekiwań oraz despotyczne podejście do drugiej strony, są przyczyną rozluźniania więzi między ludźmi i w końcu mogą spowodować rozkład związku i życia rodzinnego. Zdrowe, pozbawione konfliktów współistnienie małżonków jest podstawą do przekazania dzieciom właściwych postaw i wzorów osobowych. W takim przypadku, gdy rodzice żyją zgodnie i dobrze, stają się dla dzieci prawdziwym i nieodzownym autorytetem.